Без названия

Onafhankelijke staten In het Midden-Oosten en Noord-Afrika ontstonden door de dekolonisatie onafhankelijke monarchieën en republieken. Bijna al deze staten hebben een Arabische cultuur met de islam als belangrijkste godsdienst. Uitzonderingen zijn het joodse Israël en de twee islamitische niet-Arabische staten die al langer onafhankelijk waren: Turkije en Iran. De nieuwe staten werden meestal gesticht door gematigde moslims die hun land wilden moderniseren en die onder westerse invloed kozen voor een seculiere staat met een democratische grondwet. Dat was heel anders dan het in 1932 gestichte Saudi-Arabië, dat een absolute monarchie is zonder grondwet. Geestelijken hebben er grote invloed en de wetten zijn gebaseerd op de sharia. In veel staten kwam de democratie niet goed tot ontwikkeling, met uitzondering van Israël, Libanon en Turkije. Veel landen werden een oligarchie of autocratie (alleenheerschappij) en vaak grepen groepjes militairen de macht. Zij werkten soms samen met ontwikkelde burgers met westerse ideeën. In Egypte bestond bijvoorbeeld een vrouwenrechtenbeweging onder leiding van Doria Shafik, een journalist die had gestudeerd in Parijs (afbeelding 4). Ze steunde de militairen die in 1952 met een staatsgreep de koning afzetten en van Egypte een republiek maakten. De militaire regering stond politieke partijen en vrouwenkiesrecht toe, maar al snel werd de democratie belemmerd door militairen onder leiding van Nasser. Hij werd in 1956 president en dictator en Egypte werd een eenpartijstaat. Toen Shafik protesteerde, werd ze door het regime onder huisarrest geplaatst. Regeringen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika moderniseerden de economie en de cultuur in hun land met steun van westerse of Oostbloklanden. Er kwam bijvoorbeeld televisie, waarop Amerikaanse soapseries te zien waren. Maar de meeste mensen bleven arm, terwijl een elite rijk werd. Voor jongeren met een opleiding waren weinig banen. Israël en de Arabieren (стр. 109) De Arabieren waren verenigd in hun haat tegen Israël dat in hun ogen een vreemde bezetter was van Arabisch grondgebied. In de jaren 1948-1973 voerden de Arabische buurlanden vier oorlogen tegen Israël, maar ze konden het sterke Israëlische leger niet verslaan. In 1967 veroverde Israël de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem op Jordanië, de Gazastrook en de Sinaïwoestijn op Egypte en de Golan-hoogvlakte op Syrië. Nadat de Arabische landen in 1973 opnieuw waren verslagen, koos de Egyptische president Sadat voor diplomatie en sloot in 1979 vrede met Israël. Egypte kreeg de Sinaï terug, maar Israël hield de andere veroverde gebieden bezet en lijfde Oost-Jeruzalem in. In 1994 sloot Jordanië vrede met Israël waardoor Jordanië net als Egypte de staat Israël erkende. In 1964 hadden Palestijnse verzetsgroepen zich onder leiding van Arafat verenigd in de seculiere PLO (Palestijnse Bevrijdingsorganisatie). Vanuit Arabische landen pleegde de PLO terreuraanslagen tegen Israëli's. In 1987 brak in de bezette Palestijnse gebieden ook een spontane en langdurige volksopstand uit, de intifada. Het Israëlische leger sloeg de opstand neer (afbeelding 6). Fundamentalisme en terrorisme (стр. 109-110) In alle godsdiensten zijn er fundamentalisten, mensen die streven naar een strikte toepassing van traditionele principes. Islamitische fundamentalisten wilden zo letterlijk mogelijk leven volgens de Koran en Hadith. Ze verzetten zich tegen de westerse cultuur, met haar sociale vrijheden, individualisme en materialisme (sterke hechting aan geld en bezit). Vanaf het interbellum waren fundamentalistische bewegingen actief in Arabische landen, zoals de Moslimbroederschap in Egypte. Deze beweging verzette zich tegen de seculiere staat en werd daarom hard onderdrukt door Nasser en zijn opvolgers. Toch groeide de populariteit van de Moslimbroederschap vanaf de jaren 1970 doordat ze zich naast propaganda ook inzette voor het welzijn van de arme bevolking van de snel groeiende steden, onder meer met onderwijs en medische zorg.Ook in andere islamitische landen vonden dergelijke ontwikkelingen plaats en hierdoor groeiden de tegenstellingen tussen religieuze en seculiere groepen. (Продолжение на стр. 110) Deze leidden in het sjiitische Iran in 1979 tot massale protesten tegen de dictatuur van de prowesterse sjah Reza Pahlavi, die zijn land ontvluchtte. Iran werd een islamitische republiek waarin de rechtspraak is gebaseerd op de sharia. Het land werd ook een theocratie, een staat waarin geestelijken de hoogste macht hebben. De regering kwam onder toezicht van een ayatollah, een hoge sjiitische geestelijke, waarvan Khomeini de eerste was (afbeelding 7). Als gevolg van deze Islamitische Revolutie werden westerse cultuurelementen teruggedrongen door fundamentalistische normen en waarden. Vrouwen moesten bijvoorbeeld bedekkende kleding dragen en strikte mannen lieten hun baard staan. De Iraanse revolutie versterkte het fundamentalisme in de andere islamitische landen. Ook daar werd de cultuur aangepast aan de strikte religieuze opvattingen. Regeringen gingen bij hun wetgeving ook meer rekening houden met de sharia. Afghanistan kreeg een heel strikt fundamentalistisch regime. In 1979 waren Sovjettroepen dit land binnengevallen om een opstand tegen het communistische regime te onderdrukken. De Sovjettroepen werden bestreden door groepen radicale moslims met Amerikaanse steun. Toen het Rode Leger zich in 1989 terugtrok, greep een groep radicale moslims, de taliban, de macht (afbeelding 8). De taliban werkten samen met Al Qaida, een groep soennitische terroristen onder leiding van de Saudi Osama bin Laden, die had meegevochten tegen het Rode Leger. Bin Laden riep op tot een heilige oorlog om alle niet-moslims te verjagen uit islamitische landen. In 1998 zei hij dat iedere moslim, waar ook ter wereld, verplicht was Amerikanen en hun bondgenoten te doden. Al Qaida pleegde in meerdere landen bloedige aanslagen, waaronder in de VS. Op 11 september 2001 kaapten Al Qaida-terroristen in de VS vier passagiersvliegtuigen. Eén stortte op weg naar Washington neer in een weiland, één vloog tegen het ministerie van Defensie in Washington en twee boorden zich in de torens van het World Trade Center in New York. Er vielen ongeveer 3000 doden (zie ook paragraaf 6.3). Het verhaal van Osama bin Laden (зеленый блок, стр. 110) Osama Bin Laden (1957-2011) was zoon van een Saudische miljardair. Hij studeerde bedrijfskunde, maar had meer belangstelling voor godsdienst en oorlog. Vanaf 1979 organiseerde hij in Pakistan geld, wapens en vrijwilligers voor de strijd in Afghanistan tegen de Sovjettroepen. Daarna zette hij in Sudan een bouwbedrijf en trainingskampen voor terroristen op. In 1996 verklaarde hij in Afghanistan de oorlog aan de VS. Na de aanslagen van 2001 was hij spoorloos, tot hij in 2010 door de CIA werd opgespoord in Pakistan. Daar werd hij door Amerikaanse mariniers doodgeschoten. Meer verwarring (стр. 111) De opkomst van het fundamentalisme leidde ook tot tot spanningen tussen islamitische landen en moslims onderling. De Irakese dictator Saddam, een seculiere soenniet, voelde zich bedreigd door Iran, omdat de sjiieten in zijn land in de meerderheid waren. Tussen Iran en Irak brak in 1980 een bloedige oorlog uit die duurde tot 1988. Na de aanslagen in de VS in 2001 werden de regimes van Afghanistan en Iran door de VS en bondgenoten verdreven, maar daardoor ontstond grote verwarring in deze landen (zie paragraaf 6.3). In Irak brak een bloedige burgeroorlog uit tussen sjiieten en soennieten, waaronder leden van Al Qaida. Vanaf 2010 werd de situatie in het Midden-Oosten en Noord-Afrika nog minder stabiel door volksopstanden tegen de dictators in een aantal landen. Het begon op 17 december 2010 met een incident in een stadje in Tunesië, waar een straatverkoper zichzelf in brand stak uit frustratie over vernederingen door de corrupte politie. De zelfverbranding leidde de volgende dag tot een protestmars, die hardhandig uiteen werd geslagen.De gecensureerde pers berichtte er niet over, maar via sociale media werd het nieuws gedeeld en riepen mensen elkaar op te protesteren. De spontane volksprotesten leidden tot de vlucht van dictator Ben Ali. Hierna braken ook in andere landen opstanden uit waardoor dictators hun macht verloren, zoals Saleh in Jemen, Khadaffi in Lybië en Moebarak in Egypte (afbeeldingen 3 en 10). Westerse media spraken van de Arabische Lente. Ze hoopten op democratisering, net als veel Arabische demonstranten. Maar uiteindelijk kwam er alleen democratie in Tunesië (afbeelding 11). In Egypte won de Moslimbroederschap in 2012 de verkiezingen, waarna het leger met een nieuwe staatsgreep de macht terugpakte. In Syrië leidde de volksopstand tegen de seculiere dictator Assad tot een jarenlange burgeroorlog, waardoor het land grotendeels werd verwoest. Assad versloeg zijn vijanden met steun van Rusland, Iran en de sjiitische terreurbeweging Hezbollah. In 2014 had een afsplitsing van Al Qaida de verwarring in het gebied gebruikt door de 'Islamitische Staat' (IS) te stichten in Noord-Irak en Oost-Syrië (zie paragraaf 6.3). Samenvatting (стр. 111) In de onafhankelijke staten in het Midden-Oosten en Noord-Afrika kwam de democratie meestal niet goed tot ontwikkeling. Ze werden een oligarchie of autocratie met regeringen van gematigde moslims die de economie en cultuur in hun land moderniseerden. In de jaren 1948-1973 hield Israël in vier oorlogen stand tegen de Arabische buurlanden. Israël bezette Palestijnse gebieden en lijfde Oost-Jeruzalem in. Terwijl Palestijnen zich verzetten, sloot Israël vrede met Egypte en Jordanië. Door de opkomst van het islamitisch fundamentalisme kwamen radicale moslims aan de macht in Iran en werd de cultuur in islamitische landen aangepast aan strikte religieuze opvattingen. Een gevolg waren ook de terroristische aanslagen in veel landen door radicale moslims. Het fundamentalisme leidde ook tot meer verwarring in het gebied met meer spanningen tussen islamitische landen en moslims onderling. Door volksopstanden tegen dictators werd de situatie nog minder stabiel.